In een wereld waarin technologie steeds meer verweven raakt met ons dagelijks leven, blijft de vraag hoe mensen technologie en haar gebruikers waarnemen een belangrijk onderwerp van discussie. Recent onderzoek heeft onthuld dat mensen die advies inwinnen bij AI-tools zoals ChatGPT, vaak als minder menselijk worden beoordeeld dan degenen die dezelfde hulp zoeken bij menselijke experts. Deze bevindingen hebben verstrekkende implicaties voor de manier waarop technologie in de werkplek en in persoonlijke relaties wordt geïntegreerd.
Onderzoekers Jianning Dang en Li Liu hebben acht studies uitgevoerd, gepubliceerd in de *Journal of Personality and Social Psychology*, waarin ze onderzochten hoe mensen reageren op individuen die advies inwinnen van kunstmatige intelligentie. In deze studies werden 2.317 deelnemers uit het Verenigd Koninkrijk en China gevraagd om scenario’s te beoordelen waarin iemand hulp vroeg bij het nemen van beslissingen, variërend van het plannen van een bruiloftsgeschenk tot het voorbereiden van lesmateriaal voor basisschoolleerlingen.
De resultaten van deze onderzoeken waren opvallend consistent: mensen die AI raadpleegden werden als minder warm en menselijk beoordeeld dan degenen die een menselijke expert om advies vroegen. Dit fenomeen van “dehumanisatie” kwam vooral sterk naar voren bij emotionele eigenschappen zoals vriendelijkheid en sociabiliteit, terwijl rationele eigenschappen zoals rationaliteit en volwassenheid minder werden beïnvloed.
Een van de experimenten, dat zich richtte op een fictieve personeelsmanager genaamd James, toonde aan dat deelnemers die wisten dat James een algoritme gebruikte voor het screenen van sollicitanten, hem met minder emotionele woorden beschreven. Termen zoals “voelen” en “zorgen” werden minder vaak gebruikt, terwijl woorden als “plannen” en “denken” even vaak voorkwamen ongeacht of hij AI gebruikte of niet.
Deze bevindingen suggereren dat hoewel mensen AI-gebruikers nog steeds als rationeel en doordacht kunnen zien, er een aanzienlijke aarzeling is om hen dezelfde mate van emotionele diepgang toe te kennen. Dit kan erop wijzen dat, ondanks de duidelijke voordelen die AI kan bieden in termen van efficiëntie en objectiviteit, er nog steeds een fundamenteel wantrouwen bestaat ten opzichte van de emotionele competenties van AI en zijn gebruikers.
De implicaties van dit onderzoek zijn divers en relevant voor verschillende sectoren. In de bedrijfswereld kan het gebruik van AI voor personeelsselectie of klantinteracties leiden tot percepties van onpersoonlijkheid, wat invloed kan hebben op klanttevredenheid en teamdynamiek. In educatieve omgevingen kan het vertrouwen op AI-tools voor lesplanning of studentenbeoordeling leiden tot een verminderde perceptie van betrokkenheid en empathie van de kant van de docenten.
Bovendien blijkt uit de studies dat deze percepties niet significant beïnvloed worden door de mate van ervaring of kennis die deelnemers hebben met AI. Dit duidt erop dat de terughoudendheid om AI-gebruikers als even menselijk te zien niet louter voortkomt uit onbekendheid, maar mogelijk dieper geworteld is in culturele of psychologische vooroordelen.
Terwijl technologie zich blijft ontwikkelen en verder integreert in ons dagelijks leven, blijft het cruciaal om te begrijpen hoe deze percepties de manier beïnvloeden waarop we technologie toepassen en accepteren. Het onderzoek van Dang en Liu werpt een belangrijk licht op de sociale dynamiek rond AI en benadrukt de noodzaak voor organisaties en individuen om bewust om te gaan met de menselijke aspecten van technologiegebruik. Het is duidelijk dat, ondanks de voordelen op het gebied van efficiëntie en precisie, menselijke verbinding en emotionele intelligentie niet zomaar vervangen kunnen worden door algoritmen.